Ocean Vuong – Op aarde schitteren we even

Een van de mooiste boeken die ik het afgelopen jaar las is Op aarde schitteren we even van Ocean Vuong. Het boek is een brief van een zoon aan zijn ongeletterde moeder. De verteller, die Hondje wordt genoemd, is eind twintig en probeert met zijn brief dichter bij zijn moeder te komen. Zijn moeder is samen met zijn oma naar de VS gevlucht vanuit Vietnam, toen Hondje nog klein was. De Vietnamoorlog heeft moeder en oma zwaar getraumatiseerd, wat het er voor de verteller niet makkelijk op maakt thuis. Geen van hen spreekt Engels. Ze zijn arm en Hondje leert pas laat Engels spreken. Hij is een klein en zwak kind en tijdens de puberteit komt hij erachter dat hij niet op meisjes valt, maar op jongens. Door hem Hondje te noemen hopen moeder en oma dat de kwade geesten denken dat er bij hem niks te halen valt en aan hem voorbij zullen gaan.

Hoewel het opgroeien van de verteller en de terugblikken op het leven van moeder en oma de nodige traumatische momenten kent, is Vuong er knap in geslaagd geen loodzwaar boek van zijn debuutroman te maken. Hij debuteerde al eerder als dichter en dat zie je terug: iedereen die ik over dit boek gesproken heb roemt de taal, de mooie stijl en beschrijvingen van de schrijver. Dit maakt het tot een echt literair boek, waarin verschillende stijlregisters worden gebruikt en waarin veel wordt gesprongen in de tijd.

In een interview vertelt de auteur dat het boek oorspronkelijk is begonnen als essay en pas gelijdelijk een brief aan zijn moeder werd. Het essayistische komt terug in bespiegelingen over bijvoorbeeld Tiger Woods (een rolmodel voor de verteller, want een van de eerste succesvolle Amerikanen van gemengde ouders), 50 Cent en het epidemische gebruik van pijnstillers in de VS. Dat het boek autobiografisch is bekent de schrijver meteen.
Een essay is altijd een zoektocht. In dit geval een zoektocht om te zien of de schrijver met taal dichter bij zijn moeder kan komen, of taal de afstand tussen hen kan overbruggen. Het wrange is natuurlijk dat die poging al mislukt is vanaf het begin, omdat zijn moeder ongeletterd is. Dit maakt het voor Vuong echter juist spannend. In het boek vertelt hij over kanten van zichzelf die zijn moeder helemaal niet kent. Hij vertelt over zijn grote liefde voor Trevor. Vuong betoogt dat bevolkingsgroepen die in de literatuur te weinig aan bod komen – immigranten, aziaten, homoseksuelen – juist literatuur met een hoofdletter L verdienen.

Op aarde schitteren we even is een zoektocht naar de korte momenten van schoonheid in de duisternis van het leven. Op de website van VPRO Boeken roemt de recensent de ‘schrijnende details en zinnen die soms net té lyrisch zijn, maar oogverblindend schitteren’. Roos van Rijswijk gaf het boek vijf ballen in NRC Handelsblad en concludeert: ‘Op aarde schitteren we even is een romandebuut dat eigenlijk geen roman moet heten, omdat het genres overstijgt, samenvoegt, bevraagt en verbuigt. Tot een schitterend geheel.’ Daar sluit ik me graag bij aan. Het is een boek dat zo nu en dan buitenmaats is, met soms gruwelijke en soms prachtige scènes, maar ook een boek waar je gelijk in zit en wat je door de dwingende, ritmische taal en veelstemmige structuur absoluut bijblijft.

Ocean Vuong – Op aarde schitteren we even
Hollands Diep, 2019
Oorspronkelijke titel On Earth We’re Briefly Gorgeous, 2019
Vertaald uit het Engels door Johannes Jonkers
240 pagina’s

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *